Nghiệp vụ đổi liên tục suốt quá trình xây. Bảy năm sau hệ thống vẫn chạy.
Hỏi bất kỳ ai từng làm chủ đầu tư một dự án phần mềm lớn, nỗi lo giống nhau: yêu cầu nghiệp vụ sẽ thay đổi giữa chừng, và khi đó hệ thống phải viết lại.
Năm 2019, EPR nhận phát triển nền tảng thu phí không dừng cho trung tâm phần mềm của Viettel, triển khai kéo dài sang năm 2020. Sản phẩm thì rõ ràng từ đầu. Nhưng biểu phí, cách phân loại khách hàng, phương thức chia sẻ doanh thu với các đơn vị vận hành, mô hình khai thác thương mại, tất cả còn đang được chốt dần trong lúc hệ thống đang được viết. Cuối năm 2020, dịch vụ thu phí không dừng ePass ra thị trường.
Ðó là điều kiện làm việc mà phần lớn dự án khu vực công đều gặp. Ít dự án nào sống sót qua nó mà không phải làm lại.
Phạm vi EPR đảm nhiệm
EPR làm việc cùng các đơn vị thuộc Tập đoàn Viettel từ nhiều năm trước dự án này, ở hơn mười trung tâm và tổng công ty trong và ngoài nước, tại các mảng nghiệp vụ như tính cước, thanh toán và trung tâm chăm sóc khách hàng. Dự án thu phí không dừng nằm trong chuỗi đó.
Trong dự án này, EPR phát triển toàn bộ lớp ứng dụng di động.
Phía sau, EPR tham gia phần lớn các nghiệp vụ lõi: ghi nhận giao dịch và tính phí, thanh toán, tài khoản trả trước, quản lý khách hàng cá nhân và khách hàng doanh nghiệp.
Ðó là những phần chạm trực tiếp vào tiền và vào người dùng. Nếu sai, người dùng biết ngay trong ngày.
Vì sao lớp việc này khó
Nhiều người hình dung thu phí không dừng là bài toán nhận dạng. Gắn thẻ RFID lên kính xe, đặt đầu đọc ở làn, xe qua thì đọc được. Trong toàn hệ thống, đó là phần dễ nhất.
Bất kỳ nền tảng ETC nào cũng phải giải một nhóm bài toán chung, và chúng nằm ở phía sau lần đọc thẻ.
Một lượt xe phải sinh đúng một giao dịch. Ðầu đọc quét liên tục nên một chiếc xe có thể được ghi nhận nhiều lần. Trừ tiền hai lần thì thành khiếu nại. Bỏ sót thì thất thu cho nhà đầu tư đường. Ở quy mô hàng triệu lượt mỗi ngày, tỷ lệ lỗi rất nhỏ vẫn ra con số tuyệt đối rất lớn.
Làn phải quyết định trong khi xe còn chưa đi hết làn, và phải tiếp tục chạy cả khi đường truyền về trung tâm chậm hoặc đứt. Ràng buộc này phải tính từ đầu, không bổ sung được về sau.
Ví trả trước không giống tài khoản thanh toán thông thường. Số dư được kiểm tra ngay tại thời điểm qua trạm, tiền nạp đến từ nhiều kênh, và các nguồn ghi chép độc lập phải khớp nhau đến từng đồng mỗi ngày. Lệch đối soát không phải loại lỗi sửa sau được. Nó tích lại thành tranh chấp.
Khách hàng doanh nghiệp là nhóm khó nhất. Một doanh nghiệp vận tải có hàng trăm đầu xe trên một tài khoản, cần phân quyền, hạn mức, báo cáo theo đội xe và hóa đơn hợp lệ. Nhóm này cũng mang doanh thu ổn định nhất, nên làm được nó là điều kiện để dịch vụ bước vào thị trường vận tải chuyên nghiệp.
Ðó là lớp bài toán của ngành. Cách một hệ thống cụ thể giải nó là chuyện giữa đơn vị phát triển và chủ đầu tư.
Xây trên một nền còn dịch chuyển
Giờ ghép hai việc lại. Lớp nghiệp vụ nói trên vốn đã khó, và nó phải được dựng trong lúc các quy tắc kinh doanh phía trên còn chưa cố định.
Một đội thiếu kinh nghiệm sẽ viết cứng theo yêu cầu tại thời điểm nhận việc, rồi mỗi lần nghiệp vụ đổi lại bóc ra sửa. Sửa vài lần thì hệ thống thành chắp vá, và đến lần thứ tư thì rẻ hơn là viết lại từ đầu.
Cách làm khác là chấp nhận ngay từ đầu rằng quy tắc sẽ đổi, rồi dựng lớp giao dịch và lớp tài khoản đủ tổng quát để hấp thụ thay đổi mà không phải động vào phần lõi. Cái giá phải trả là công sức bỏ ra ở giai đoạn đầu không nhìn thấy được trong bản demo, và người không làm kỹ thuật thường không hiểu tiền đi đâu.
Phần thưởng thì đến muộn, nhưng đến.
Bảy năm sau
Phép thử thật của một nền tảng không nằm ở ngày nghiệm thu.
Nền tảng bàn giao năm 2020 không dừng ở thu phí đường bộ. Theo công bố của nhà cung cấp dịch vụ nhân mốc 5 năm phát triển, ePass đã có mặt tại 50 trạm thu phí, 235 điểm đỗ xe và cung cấp dịch vụ tại 5 sân bay Nội Bài, Tân Sơn Nhất, Cát Bi, Ðà Nẵng và Phú Bài.
Ðiểm đỗ xe không tính phí giống trạm BOT. Sân bay có mô hình ra vào khác. Ðó là những nghiệp vụ chưa hề tồn tại ở thời điểm bàn giao, và hệ thống vẫn nhận được chúng.
Từ thu phí đường bộ sang logistics
EPR kể lại dự án này không phải để nhận công trong một dịch vụ do đơn vị khác vận hành và phát triển thương mại. Lý do thực tế hơn: bộ bài toán vừa mô tả chính là bộ bài toán của logistics.
Giao dịch khối lượng lớn với yêu cầu không trùng, không sót. Ví trả trước và hạch toán nhiều nguồn. Ðối soát giữa nhiều bên, mỗi bên giữ sổ sách riêng. Khách hàng doanh nghiệp theo đội xe, phân quyền, hạn mức, hóa đơn. Vận hành tại hiện trường với kết nối không bảo đảm.
Ðây là kiến trúc dùng chung cho cổng cảng và bãi container, trạm cân, thu phí hạ tầng, quản lý đội xe, vé giao thông công cộng và các mô hình thu theo lượt khác.
Với EPR, đây là một tham chiếu kỹ thuật hơn là một dòng trong danh mục dự án. Nó cho biết đội ngũ đã làm ở lớp nào của hệ thống, đã chịu được những ràng buộc nào, và đã xây trên một nền còn dịch chuyển mà không phải làm lại.
Về EPR
Công ty Cổ phần Phần mềm EPR phát triển nền tảng và hệ thống phần mềm cho khu vực công và doanh nghiệp từ năm 2011, với ba trọng tâm: nền tảng lõi, OSDC quốc tế và ứng dụng AI vào vận hành.
Doanh nghiệp có bài toán về hệ thống giao dịch quy mô lớn, đối soát nhiều bên hoặc quản lý đội xe, vui lòng liên hệ để trao đổi.
Địa chỉ: Tòa Plaschem, 562 Nguyễn Văn Cừ, Phường Gia Thụy, Hà Nội, Việt Nam.
Điện thoại: (84.024) 6327.3888 – 6296.6662
Email: info@eprtech.com
Website: https://www.eprtech.com
